مبانی
دو رویکرد در مباحث روش شناسی اجتهاد:
🔹در رویکرد نخست، روششناسی اجتهاد به معنای شناخت مکاتب فقهی است. برخی از فقیهان معاصر، دو مکتب اصلی تطبیق قواعد و تجمیع ظنون را به مثابه دو مکتب کلان مطرح کردهاند که در ذیل هر یک، فقیهان صاحب ابتکار متعددی قرار دارند. تجمیع انتقادی ابتکارات فقیهان برجسته در هر مکتب میتواند به رشد منهج فقهی بیانجامد
🔹 در رویکرد دوم، روششناسی اجتهاد به معنای شناخت فرایند کلان و خردهفرایندهای اجتهاد متعارف است. در این معنا گامهای کلی و جزئی استنباط فقهی بیان و بر مسائل فقهی تطبیق داده میشود (در سطوح فقه فردی غیرمستحدثه، فقه فردی مستحدثه، فقه نظامهای اجتماعی). بنابراین این رویکرد دغدغهمند شناخت و آموزش روش حل مسئله فقهی در سطوح مختلف است
🔹روششناسی اجتهاد در هر دو معنا با اصول فقه متفاوت است، هر چند که در معنای دوم، با تبویب اصولی برخی فقیهان همانند شهید صدر گاه همپوشانیهایی دیده میشود.
گزارشی فشرده از جلسه روشنای اجتهاد؛ برگزار شده در فیضیه، ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۳، ارائه شده توسط حجت الاسلام مبینی (مدیر حلقه فقهی روششناسی اجتهاد؛ روشنا)